daily news
شاید باور نکنید ولی یلدا در این کشورها هم جشن گرفته می شود!
- اجتماعی

همه چیز در مورد شب یلدای باستانی

شب یلدا یا شب چله آخرین روز آذرماه، شب اول زمستان و درازترین شب سال است.ایرانیان باستان با باور اینکه فردای شب یلدا با دمیدن خورشید، روزها بلند تر شده و تابش نور ایزدی افزونی می یابد، آخر پاییز و اول زمستان را شب زایش مهر یا زایش خورشید می خواندند و برای آن جشن بزرگی برپا می کردند.
این جشن در ماه پارسی «دی» قرار دارد که نام آفریننده در زمان قبل از زرتشتیان بوده است که بعدها او به نام آفریننده نور معروف شد.


نور، روز و روشنایی خورشید، نشانه هایی از آفریدگار بود در حالی که شب، تاریکی و سرما نشانه هایی از اهریمن. مشاهده تغییرات مداوم شب و روز مردم را به این باور رسانده بود که شب و روز یا روشنایی و تاریکی در یک جنگ همیشگی به سر می برند. روزهای بلندتر روزهای پیروزی روشنایی بود، در حالی که روزهای کوتاه تر نشانه یی از غلبه تاریکی.

 

شب چله یعنی چه؟

شب یلدا را امروزه شب چله یا چله بزرگ هم می نامند، چله بزرگ یعنی از اول دی ماه تا دهم بهمن ماه کـه چهل روز تمام می شود و چله کوچک هم از دهم بهمن لغایت بیست اسفند اسـت کـه شدت سرما در آن رو بـه کاهش اسـت. جالب اسـت بدانید کـه ایرانیان باستان روز اول دی ماه را نیز جشن می گرفتند و بـه آن خوروز «روز خورشید» یا خرم روز می گفتند. چنانچه ابوریحان بیرونی نیز در کتاب آثار الباقیه خود می گوید کـه:

اولین ماه دی خرم روز اسـت و این روز و این ماه بنام خدای بزرگ اسـت «کلمه دی برگفته از واژه دذو Dazva یا دثوش Datush اسـت کـه در اوستایی معنی آفریدگار میدهد و از مصد دا بـه معنی دادن و آفریدن بـه وجود آمده اسـت» همچنین جشن روز اول دی‌ماه نودروز هم نامیده میشد چرا کـه فاصله آن تا نوروز نود روز بوده اسـت. پس میتوان نتیجه گرفت کـه شب یلدا و خورروز «یا روز دیگان» با یک دیگر پیوند محکمی دارند.

 

بیشتر بخوانید:درست کردن میوه خشک برای شب یلدا

 

تاریخچه شب یلدا | همه چیز در مورد شب یلدای باستانی همراه با عکس

 

تاریخچه شب یلدا

یلدا و مراسمی کـه در اولین شب زمستان و بلندترین شب سال برپا میکنند، سابقه بسیار دراز داشته و بـه آیین مهر مرتبط اسـت. شب یلدا شب زایش و تولد مهر اسـت و ریشه باور و اعتقاد آن برمی‌گردد بـه گاه شماری و اندیشه‌هایي کـه ایرانیان مهری از دین خود داشتند. دراین شب بـه باور ایرانیان باستان خورشید شکست ناپذیر بوده

بـه باور آن ها و روشنی روز و تابش خورشید از مظاهر خوبی و نیکی بوده و تاریکی و شب و سرما هم از اعمال اهریمن نشات می‌گرفته اسـت. آن ها می دیدند کـه در برخی فصول روزها طولانی تر میشود و شب‌ها کوتاه‌تر و کم کم تصور کردند کـه نور و تاریکی دریک نبرد دائمی با یک دیگر هستند کـه گاه خورشید برنده آن شده و گاه تاریکی.

مردمان باستان در طول سال دریافتند کـه کوتاه‌ترین روزه آخرین روز پاییز یعنی روز سی آذر خواهد بودو پس ازآن روزها طولانی‌تر خواهد شد و نور و گرمی را نثار طبیعت می کند. اقوام قدیم آریایی پنداشتند کـه در آن شب خورشید نبرد را برنده شده و تا چند ماهی در راس حکومت باقی میماند. ژرمنی‌ها نیز رد آن زمان جشن تولد آفتاب را در آغاز زمستان می گرفتند و آن ماه رابه خدای آفتاب نسبت می‌دادند.

تاریخچه شب یلدا | همه چیز در مورد شب یلدای باستانی همراه با عکس

 

بیشتر بخوانید:طرز تهیه انواع دسر برای شب یلدا

 

بـه قول ابوریحان بیرونی در آثار الباقیه روز اول دی ماه روز خور نامیده میشد و همین روز در کتاب قانون مسعودی خره روز نامیده شده و برخی منابع دیگر آن را خرم روز نامیده اند. چون شب یلدا طولانی تر شب سال بود، مردمان باستان این شب راکه تاریکی در آن بیشتر از همیشه مهمان خانه‌هایشان بود یک شب نحس و بدیمن میدانستند. در کتاب برهان قاطع، جلد چهارم درباره یلدا آمده اسـت:

 

علت نامگذاری شب یلدا 

یلدا برگرفته از یک واژه سُریانی می باشد که به تولد و زایش معنی شده است. سریانی زبان رایج مسیحی ها بوده است که از تحقیق و بررسی در کتب تاریخی واژه نامه ها کسب شده است دانشمند بزرگ و تقویم شناس ابوریحان بیرونی با نام میلاد اکبر از شب یلدا یاد می کند و آن را میلاد خورشید دانسته است. 
واژه یلدا به طور دقیق مشخص نیست که چطور و چه زمانی به زبان فارسی ورود کرده است این گونه از تاریخ بر آمده است که مسیحیان اولیه که در روم زندگی می کردند دچار سختی های فراوانی بودند در همان حال عده ای از آنها تصمیم به مهاجرت به ایران می کنند و به خاطر نزدیک بودن فرهنگ ها این واژه سریانی به زبان فارسی راه پیدا می کند.  

 

 

تاریخچه شب یلدا | همه چیز در مورد شب یلدای باستانی همراه با عکس

 آداب و رسوم شب یلدا آشنا شوید 

آتش روشن کردن در یلدا 
قصه خوانی و مثل گویی در شب یلدا 
فال حافظ و شاهنامه خوانی در شب یلدا 
چیدمان سفره شب یلدا 
خوردن میوه و آجیل ها و تنقلات مخصوص شب یلدا 
 

● آیین های جشن شب یلدا


یکی از آیین های شب یلدا در ایران، تفال با دیوان حافظ است. مردم دیوان اشعار لسان الغیب را با نیت بهروزی و شادکامی می گشایند و فال دل خویش را از او طلب می کنند.
در برخی دیگر از جاهای ایران نیز شاهنامه خوانی رواج دارد. بازگویی خاطرات و قصه گویی پدربزرگ ها و مادربزرگ ها نیز یکی از مواردی است که یلدا را برای خانواده ایرانی دلپذیرتر می کند. اما همه اینها ترفندهایی است تا خانواده ها گرد یکدیگر آیند و بلندترین شب سال را با شادی و خرسندی به سپیده برسانند.


در سراسر ایران زمین، جایی را نمی یابید که خوردن هندوانه در شب یلدا جزء آداب و شیوه آن نباشد. در جاهای گوناگون ایران، گونه های تنقلات و خوراکی ها به تبع ژیرامون و شیوه زندگی مردم منطقه بهره برده می شود اما هندوانه میوه ای است که هیچ گاه از قلم نمی افتد، زیرا شمار زیادی به این باورند که اگر مقداری هندوانه در شب چله بخورند در سراسر چله بزرگ و کوچک یعنی زمستانی که در پیش دارند سرما و بیماری بر آنها غلبه نخواهد کرد.


مردم شیراز در شب یلدا به شب زنده داری می پردازند و برخی نیز بسیاری از دوستان و بستگان خود را دعوت می کنند. آنها در این شب سفره یی می گسترانند که بی شباهت به سفره هفت سین نوروز نیست و در آن آینه را جای می دهند. گونه های بی شمار آجیل و تنقلاتی چون نخودچی، کشمش، حلواشکری، رنگینک و خرما و میوه هایی چون انار و به ویژه هندوانه خوراکی های این شب را تشکیل می دهند.
در آذربایجان مردم هندوانه چله (چیله قارپوزی) می خوردند و باور دارند که با خوردن هندوانه لرز و سوز و سرما به تن آنها تاثیری ندارد.
در اردبیل رسم است که مردم، چله بزرگ را سوگند می دهند که زیاد سخت نگیرد و معمولاً گندم برشته (قورقا) و هندوانه و سبزه و مغزگردو و نخودچی و کشمش می خورند.

در گیلان هندوانه را حتماً فراهم می کنند و باورمندند که هرکس در شب چله هندوانه بخورد در تابستان احساس تشنگی نمی کند و در زمستان سرما را حس نخواهد کرد. «آوکونوس» یکی دیگر از میوه هایی است که در این منطقه در شب یلدا رواج دارد و به روش خاصی تهیه می شود.در فصل پاییز، ازگیل خام را در خمره می ریزند، خمره را پر از آب می کنند و کمی نمک هم به آن می افزایند و در خم را می بندند و در گوشه یی خارج از هوای گرم اتاق می گذارند، ازگیل سفت و خام، پس از مدتی پخته و آبدار و خوشمزه می شود. آوکونوس (ازگیل) در اغلب خانه های گیلان تا بهار آینده یافت می شود و هر زمان هوس کنند ازگیل و تازه و پخته را از خم بیرون می آورند و آن را با گلپر و نمک در سینه کش آفتاب می خورند.

بنا به روایت مردم کرمان تا سحر انتظار می کشند تا از قارون افسانه یی استقبال کنند. قارون در پوشاک هیزم شکن برای خانواده های فقیر تکه های چوب می آورد. این چوب ها به زر دگرگون می شوند و برای آن خانواده، ثروت و روزی به همراه می آورند.

مرکزی

شاید باور نکنید ولی یلدا در این کشورها هم جشن گرفته می شود!

شب یلدا در پاکستان

شب یلدا در افغانستان

شب یلدا در تاجیکستان

شب یلدا در شرق آسیا

شب یلدا در ژاپن

شب یلدا در اسکاتلند

شب یلدا در بولیوی، پرو و اکوادور

شب یلدا در  آفریقا

شب یلدا در روسیه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *